Ik hoor docenten wel eens klagen over geluidsoverlast op een leerplein.Te veel lawaai waardoor leerlingen zich niet kunnen concentreren. Voor instructie wordt uitgeweken naar andere lokalen. Docenten missen het overzicht, leerlingen weten niet waar ze aan toe zijn en iedereen wenst vurig dat alles weer wordt ‘zoals vroeger’, met iedere docent een eigen lokaal. In december vertelde Marc van Gent, docent en ontwerper van Themaleren op het IJburgcollege, een heel ander verhaal.
Marc is sinds deze zomer ‘zijn lokaal kwijt’ en geeft alleen nog maar les op het leerplein. Hij doet dan ‘een wedstrijdje met de omringende klassen, wie er het stilst is’ en ‘wint dat regelmatig’.
Een leerplein is een ruimte waar leerlingen en docenten aan het leren zijn. Ze zijn dus niet steeds allemaal met hetzelfde bezig zijn. Op een leerplein zitten vaak meer leerlingen, deze leerlingen zitten niet noodzakelijk in hetzelfde leerjaar en vaak zijn er ook meer docenten. Als docent wil je soms korte instructie geven aan de leerlingen. Het is een grote ruimte, dus je hoort elkaar. Dat vraagt een bepaalde instelling.
Waar het om gaat is niet alleen dat er TE VEEL geluid gemaakt wordt, maar vooral WAT dat dat voor geluid is. Of geluid storend is blijkt over het algemeen minder van doen te hebben met het volume dan met de inhoud van wat er gezegd wordt en of dat te maken heeft met leren.
- Een voorbeeld is dat je elkaar niet uitgebreid gaat groeten op het leerplein, net zo min als elkaar vragen wat je gisteravond gedaan hebt. Dat zijn sociale gesprekken en die voer je in een andere ruimte, in de kantine bijvoorbeeld, of op het schoolplein.
- Als leerling wacht je niet met aan de slag gaan tot de docent met instructie start. Zodra je binnenkomt, ben je aan het leren en ben je dus stil of aan de slag, er kan altijd iemand bezig zijn en dan stoor je.
- Als docent doseer je je instructie, je bedenkt van te voren heel goed wat je wil zeggen. Je zegt alleen het hoogstnoodzakelijke. Een zeer gunstig neveneffect is dat je instructie hiermee verbetert.
- Als docent werk je in je instructie met beeld en gebaar door bijvoorbeeld platen te laten zien, een vraag of opdracht op het bord te schrijven of met gebaren te werken. Je maakt het gebaar van dat leerlingen nadenken over iets dat je hebt opgeschreven bijvoorbeeld.
Natuurlijk is het niet non-stop muisstil als leerlingen aan de slag zijn, ze overleggen met elkaar en dat kan behoorlijk geluid maken. En het grappige is, vertelt Marc van Gent, dat dat niet stoort. Leerlingen die aan het werk zijn en met elkaar praten, dat stoort niet, waar je last van hebt dat is as iemand praat over iets anders. Onder herrie verstaan we als leerlingen en docenten praten over onderwerpen die niet over leren gaan.
Nieuw? Welnee, vroeger werkte je ook al in de bibliotheek… stilte, niet eten, groepen die op fluistertoon instructie krijgen. Maar om een fysieke ruimte, zoals een plein, te definiëren als een leerruimte en daar dus consequent alleen maar leergeluid te produceren, EN DAN VOORAL OOK ALS DOCENT, dat vind ik een inspirerend idee voor mijn eigen lesruimte in 2012. Met hartelijke dank aan Marc.
Dit artikel is gebaseerd op een interview dat Moumna Rahou, wiskundedocent in opleiding op het Wellant College en student bedrijfswiskunde, hield met Marc van Gent, docent en ontwerper van themaleren op het IJburgcollege. Moumna, Marc en andere docenten zijn te zien in de korte documentaire over Themaleren en Wiskunde die in het voorjaar van 2012 verschijnt, geproduceerd door Bèta-boost & Scriptfactory in opdracht van het Vaknetwerk Wiskunde van de Hogeschool van Amsterdam.
Geplaatst door Monique Pijls 
